Bà Bùi Thị Quyệt xúc động khi được nhận quyết định bổ sung là thân nhân, vợ liệt sĩ.

Những lá thư chất chứa tình yêu

Đôi bàn tay đã run run vì tuổi tác, bà Bùi Thị Quyệt chậm rãi lấy những lá thư cũ ra khỏi nơi cất giữ. Bà vuốt phẳng từng trang giấy đã ngả màu, nâng niu những kỷ niệm đã đi cùng mình gần trọn một đời. Bà lần theo từng dòng chữ, đọc chậm rãi những lời liệt sĩ Nguyễn Khắc Chế gửi về từ chiến trường. Có những dòng bà thuộc lòng từ lâu, nhưng mỗi lần đọc lại, đôi mắt bà vẫn rưng rưng.

Đó là những trang thư được viết giữa chiến trường, khi liệt sĩ Nguyễn Khắc Chế còn là một người lính trẻ. Trong thư có tiếng súng, những trận pháo, những lần đối mặt với quân thù, những phút tranh thủ nghỉ ngơi giữa bom đạn, nhưng cũng có nỗi nhớ quê nhà da diết, nhớ người con gái ông gọi là vợ và niềm mong mỏi một ngày trở về.

Những câu chữ mộc mạc giúp người đọc hôm nay hình dung rõ hơn về một thế hệ thanh niên đã hy sinh vì độc lập, tự do và cuộc sống bình yên của nhân dân. Ảnh: HẢI VÂN

“Tình hình rất gay go, làm việc gì cũng là tranh thủ mười mấy phút…”, ông viết. Có những ngày người lính chỉ kịp chợp mắt bên cây súng, thân hình gầy đi sau những tháng ngày dầm sương, dãi nắng. Ông kể về những lần quân địch tăng cường bắn phá, về việc đã “giáp mặt với quân thù hơn chục trận”, về tiếng máy bay, pháo đạn và mùi thuốc súng khét lẹt.

Nhưng giữa gian khổ, hiểm nguy, điều hiện lên rõ nhất trong những dòng thư không phải là sự bi quan. Đó là ý chí của người chiến sĩ, thư viết: “Anh cũng chỉ nghĩ làm thế nào cho hoàn thành nhiệm vụ mặc dù cho thể xác có phải thế nào đi chăng nữa, mục đích duy nhất là chiến đấu bảo vệ hạnh phúc của nhân dân và của chúng ta sau này…”.

Những câu chữ mộc mạc giúp người đọc hôm nay hình dung rõ hơn về một thế hệ thanh niên đã rời quê hương, mang tuổi trẻ và lý tưởng vào nơi bom đạn, chấp nhận gian khổ, hy sinh vì độc lập, tự do và cuộc sống bình yên của nhân dân.

Những lá thư liệt sĩ Nguyễn Khắc Chế gửi về từ chiến trường với những dòng xúc động "người vợ hiền của anh". Ảnh: HẢI VÂN

Trong tình yêu chung với đất nước, người lính cũng có những ước mơ giản dị về cuộc sống của bản thân. Trong bức thư gửi dịp Tết Bính Ngọ năm 1966, ông viết: “Mừng năm mới anh tranh thủ biên thư cho em. Chúc em đón xuân Bính Ngọ vui vẻ trẻ đẹp và tiến bộ”.

Rồi những dòng chữ như chậm lại khi ông nhắc đến Tết quê nhà: “Ngày Tết là những ngày gia đình vui vẻ nhất, con cái từ khắp nơi trở về, cha mẹ gặp con, anh em gặp nhau, vợ gặp chồng, con gặp cha…”. Ông mong một ngày được trở về để cùng bà Quyệt hưởng “những mùa xuân trong cảnh gia đình đầm ấm”.

Thế nhưng mùa xuân ấy đã không đến. Ông Nguyễn Khắc Chế và bà Quyệt khi đó mới chỉ gặp nhau 3 lần. Hai người chưa kịp tổ chức lễ cưới, chưa kịp có một mái nhà chung. Ông lên đường vào chiến trường rồi hy sinh tại Quảng Bình.

Trong những lá thư gửi về, ông vẫn trìu mến gọi bà là vợ, gửi gắm lời hẹn chờ ngày người chồng từ chiến trường trở về để làm lễ cưới. Người lính đã không thể thực hiện lời hẹn ấy. Còn người ở lại đã giữ lời hứa chờ đợi suốt một đời.

Trọn đời giữ lời hẹn

Lãnh đạo phường Nam Đồ Sơn thắp hương tưởng nhớ liệt sĩ Nguyễn Khắc Chế. Ảnh: HẢI VÂN

Sau ngày ông Chế hy sinh, bà Quyệt ở vậy. Không có một đám cưới, không con cái. Bà vẫn gắn bó với gia đình ông, chăm lo gia đình hai bên, hương khói thờ cúng ông. Những lá thư từ chiến trường được bà gìn giữ như kỷ vật quý giá nhất của mối tình dang dở.

Năm 1998, bà được hưởng chế độ vợ liệt sĩ, cô đơn. Tuy nhiên, từ tháng 10/2024, trong quá trình rà soát, chuẩn hóa hồ sơ thực hiện chính sách người có công, chế độ của bà tạm dừng do hồ sơ còn những nội dung cần xác minh, hoàn thiện. Bà và liệt sĩ Nguyễn Khắc Chế chưa kịp tổ chức lễ cưới, đăng ký kết hôn trước khi ông ra chiến trường nên việc hoàn thiện hồ sơ gặp khó khăn.

Thời điểm ấy, bà đã cao tuổi, neo đơn, sức khỏe giảm sút, những thủ tục tưởng như bình thường cũng trở thành khó khăn.

Nắm bắt hoàn cảnh của bà, phường Nam Đồ Sơn cùng cơ quan chuyên môn chủ động rà soát, hướng dẫn bổ sung hồ sơ, phối hợp tháo gỡ từng vướng mắc. Sau quá trình xem xét, chế độ của bà được giải quyết trở lại.

Tháng 9/2026, đại diện lãnh đạo phường Nam Đồ Sơn đến gia đình trao quyết định bổ sung bà Bùi Thị Quyệt là thân nhân liệt sĩ Nguyễn Khắc Chế với vai trò người vợ. Cùng với trao quyết định, đoàn công tác thăm hỏi, động viên và cùng gia đình thắp hương tưởng nhớ liệt sĩ.

Đoàn công tác đến thăm hỏi và trao các quyết định tại gia đình bà Bùi Thị Quyệt, vợ liệt sĩ Nguyễn Khắc Chế. Ảnh: HẢI VÂN

Cầm quyết định trên tay, bà Quyệt xúc động. Khoảnh khắc ấy với bà Quyệt có lẽ đặc biệt hơn bất cứ một lần nhận giấy tờ nào trong đời. Bởi bà không chỉ được nhận lại chế độ, sau gần một đời người, bà được đón nhận danh phận mà mình đã gìn giữ bằng cả cuộc đời - vợ của liệt sĩ.

Ông Nguyễn Khắc Phượng, em họ liệt sĩ Nguyễn Khắc Chế xúc động nói: “Anh tôi hy sinh khi tuổi đời còn trẻ, chưa kịp trở về, chưa kịp cùng chị Quyệt xây dựng gia đình. Suốt bao nhiêu năm qua, chị vẫn một lòng chờ đợi, gìn giữ những lá thư, kỷ vật và hương khói cho anh. Việc chị được công nhận và giải quyết chế độ vợ liệt sĩ là niềm vui của cả gia đình, sự ghi nhận đối với nghĩa tình chị đã gìn giữ gần trọn một đời”.

Cuộc đời bà Quyệt là minh chứng sống về những mất mát mà chiến tranh để lại, là lẽ sống hy sinh, trọn vẹn nghĩa tình cao cả.

Theo/ HẢI VÂN

Báo Hải Phòng