Giải quyết tranh chấp đất đai cần có chứng cứ, đúng quy định

18/11/2026 21:45 79

Tranh chấp đất hương hỏa, lối đi chung thường bắt nguồn từ lịch sử sử dụng đất phức tạp và giấy tờ pháp lý chưa đầy đủ.

tranh chấp đất

Ông Tùng (thứ 3 từ phải sang) cùng họ hàng thông tin về việc đất hương hỏa ông cha đang bị anh em trong nhà đòi chia thừa kế.

Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng nhận được đơn của ông Nguyễn Văn Tùng, trú tại tổ dân phố Bắc 1, phường Thủy Nguyên, kháng cáo bản án sơ thẩm của Tòa án Nhân dân thành phố Hải Phòng về tranh chấp thừa kế thửa đất hơn 1.700 m².

Ông Tùng cho rằng đây là đất hương hỏa dòng họ Nguyễn Đồng, được tổ tiên truyền lại để thờ cúng, không phải tài sản riêng của cha mẹ để chia thừa kế. Ông viện dẫn di ngôn của ông bà và văn bản năm 2008 giữa bố ông với em trai về việc sử dụng nhà, đất làm từ đường. Tuy nhiên, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 2008 lại đứng tên bố ông Tùng. Cấp sơ thẩm xác định đây là di sản của bố ông Tùng và phân chia cho các đồng thừa kế. Ông Tùng kháng cáo, đề nghị công nhận đất thuộc dòng họ.

Thẩm phán Đặng Minh Hạnh, Chánh Tòa Dân sự Tòa án Nhân dân thành phố Hải Phòng cho biết, việc giải quyết vụ án căn cứ tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ và kết quả tranh tụng. Hồ sơ địa chính, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều thể hiện bố ông Tùng là người sử dụng đất. Tòa án đã xem xét văn bản thỏa thuận về việc sử dụng nhà, đất làm nơi thờ cúng nhưng nhận thấy chưa đủ căn cứ chứng minh quyền sử dụng đất đã được chuyển giao cho dòng họ. Vụ việc đang được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

Một trường hợp khác, ông Phạm Văn Lẫm, trú tại thôn Trung Nghĩa, xã Chấn Hưng, kiến nghị làm rõ quyền sử dụng lối đi rộng khoảng 2 m dẫn vào đất gia đình. Ông cho rằng lối đi được mở từ năm 2006 trên phần đất của gia đình, không hiến cho tập thể, nhưng hồ sơ địa chính lại thể hiện là ngõ xóm. Trong khi đó, UBND xã Chấn Hưng xác định khu vực này trước đây là ngòi dẫn nước, sau được cải tạo thành ngõ; năm 2007, các hộ đăng ký nhận xi măng để cải tạo theo chương trình xây dựng nông thôn mới. Đến nay, gia đình ông Lẫm chưa cung cấp đủ tài liệu làm căn cứ điều chỉnh thông tin địa chính.

Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng cũng từng phản ánh vụ việc lối đi chung tại phường Thủy Nguyên bị rào kín và tranh chấp tại thôn Tiên Hội, xã An Lão khi một hộ tự ý tôn tạo lối đi mà chưa có sự thống nhất của các hộ liên quan. Những vụ việc cho thấy, nếu không làm rõ nguồn gốc, phạm vi sử dụng và quyền của các bên, mâu thuẫn dễ kéo dài, ảnh hưởng đời sống cộng đồng.

tranh chấp đất

Ông Lẫm (thứ hai từ trái sang) và anh em trong gia đình thông tin về lối đi của gia đình bị chính quyền ghi thành “ngõ xóm”.

Theo luật sư Nguyễn Quang Chiến, Đoàn Luật sư Hải Phòng, tranh chấp đất hương hỏa thường phức tạp do liên quan nhiều thế hệ và những thỏa thuận trước đây. Không phải cứ đất do ông bà, cha mẹ để lại hoặc có nhà thờ tổ tiên thì mặc nhiên được xác định là tài sản chung của dòng họ, không được chia thừa kế. Người có yêu cầu cần thu thập giấy chứng nhận, di chúc, văn bản phân chia tài sản, biên bản họp gia đình, dòng họ và tài liệu chứng minh quá trình quản lý, sử dụng đất, tổ chức thờ cúng. Theo Điều 645 Bộ luật Dân sự năm 2015, phần di sản được người lập di chúc dành cho việc thờ cúng về nguyên tắc không được chia thừa kế; người quản lý di sản thờ cúng không đương nhiên có quyền định đoạt tài sản.

Đối với tranh chấp lối đi, cần xác định đó là đường công cộng, ngõ đi chung hay lối đi qua bất động sản liền kề. Bản đồ địa chính qua các thời kỳ, giấy chứng nhận, hồ sơ giao đất, tài liệu về việc hiến đất, đóng góp xây dựng, sửa chữa và lời khai nhân chứng là những chứng cứ quan trọng.

Luật sư Nguyễn Quang Chiến khuyến nghị, đương sự cần chủ động bảo quản giấy tờ gốc, đề nghị cơ quan chức năng cung cấp hồ sơ địa chính, bản đồ qua các thời kỳ; ghi nhận hiện trạng và thu thập lời khai người làm chứng. Trường hợp không thể tự thu thập chứng cứ, có thể đề nghị Tòa án hỗ trợ theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Đồng thời, cần xác định đúng quan hệ tranh chấp là quyền sử dụng đất, thừa kế quyền sử dụng đất hay quyền về lối đi qua bất động sản liền kề để lựa chọn trình tự giải quyết phù hợp.

Người dân nên ưu tiên thương lượng, hòa giải trên cơ sở chứng cứ và tôn trọng quyền lợi hợp pháp của nhau; không tự ý xây dựng, rào chắn, lấn chiếm hoặc thay đổi hiện trạng đất khi tranh chấp chưa được giải quyết. Nếu hòa giải không thành, các bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết theo thẩm quyền. Giải quyết tranh chấp khách quan, đúng quy định và trên tinh thần thiện chí không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng mà còn góp phần hạn chế khiếu kiện kéo dài, giữ gìn tình cảm gia đình và tình làng nghĩa xóm.

Theo/ PHẠM THANH

Báo Hải Phòng

Quảng cáo 2